Հիմնային ապարներից կիրառական նյութերի ստացման և ուսումնասիրության լաբորատորիա

2023թ. ստեղծվել է «Հիմնային ապարներից կիրառական նյութերի ստացման և ուսումնասիրության» լաբորատորիան, որի նպատակն է տեղական հումքից՝ սերպենտինիտներից (Mg(Fe))6[Si4O10](OH)8 ստացված «ոչ ավանդական» տեսակի սիլիցիումի երկօքսիդից սինթեզել տարբեր գործնական նշանակություն ունեցող սիլիկատային կերամիկաներ, պիգմենտներ, լյումինաֆորներ և այլն, իրականացնել դրանց ուսումնասիրության և սինթեզի արդյունավետ ուղիների մշակման աշխատանքներ։

Յուրովի մոտենալով դժվարահալ սիլիկատային միացությունների ստացման ճանապարհներին՝ խումբը իրականացրել է մի շարք դրամաշնորհային ծրագրեր՝ երկու անգամ երիտասարդների աջակցման ծրագիր (13YR-1D0005, 16YR-1D025), լաբորատորիայի ստեղծում (21SCG-1D013), թեմատիկ (21T-1D131) և լաբորատորիայի ամրապնդում (21SCG-1D013)։

Դժվար սինթեզվող սիլիկատային գունանյութերի ստացման համար մշակվել է առավել արդյունավետ և էկոլոգիապես անվնաս եղանակ, որը հնարավորություն տվեց ստանալ շուկայում մրցունակ սիլիկատային պիգմենտներ: Օրինակ՝ մշակվել է նոր մեթոդաբանություն վիլեմիտային հիմքով սիլիկատային գունանյութերի՝ Zn2-xCoxSiO4 (կապույտ՝ x=0.01–0.5) և Zn2-xNixSiO4 (երկնագույն՝ x=0.1–0.4 և կանաչ՝ x=0.5–2.0), ստացման համար՝ օգտագործելով սերպենտինիտներից առաջացած հիդրոսիլիկաժելը։ Առաջին անգամ ցածր՝ 900–1100 °C ջերմաստիճաններում մեկ ժամ տևողությամբ ջերմամշակման պայմաններում նստեցման եղանակով հնարավոր եղավ ստանալ նիկելի դժվար սինթեզվող սիլիկատի՝ Ni2SiO4-ի բարձր ելք՝ 94–98 %: Ստացված գունանյութերը փորձարկվել են տարբեր ջնարակներում, ուսումնասիրվել են տաքացման ընթացքում դրանց ջերմաստիճանային կայունությունը, ջնարակի մատրիցայի հետ փոխազդեցությունը և վերջնական գունային հատկությունները շիկացումից հետո։

Բազմաթիվ փորձարկումների արդյունքում պարզվել է, որ սենյակային ջերմաստիճանում նստեցված SiO2·nH2O–NaOH–BaCl2–Eu(NO3)3 համակարգի միջանկյալ միացությունների 1100 °C-ում ջերմամշակման արդյունքում ձևավորվում է նոր լյումինեսցենտային նյութ՝ NaBa6Eu(SiO4)4 բաղադրությամբ, որը ցուցաբերում է վարդագույն լյումինեսցենցիա ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման դեպքում։ Այս նյութը ունի մեծ պոտենցիալ տարբեր տեխնոլոգիական և գիտական ոլորտներում գործնական կիրառման համար։

Լաբորատորիան սերտ համագործակցում է ինչպես տեղական, այնպես էլ արտասահմանյան գիտական կենտրոնների հետ՝ Հռոմի Սապիենզա համալսարանի և ՌԴ ԳԱԱ Գրեբենշչիկովի անվան սիլիկատների քիմիայի ինստիտուտի հետ։ Տպագրվել են ավելի քան 20 գիտական աշխատանքներ, որոնք ներառված են Scopus շտեմարանում։